![Ο κούρος στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145542_Despotiko-1.jpg)
Ο κούρος στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου
Περιεχόμενα
Εξαιρετικό αρχαιολογικό εύρημα, ένα μαρμάρινο άγαλμα νέου, που παραπέμπει μάλιστα στο περίφημο «Παιδί του Κριτίου», που φυλάσσεται στο Μουσείο Ακρόπολης ήρθε στο φως στη νησίδα Δεσποτικό κοντά στην Αντίπαρο. Ο ανδρικός κορμός αυστηρού ρυθμού, δυστυχώς χωρίς το κεφάλι χρονολογείται αμέσως μετά το 480 π.Χ. είναι έργο υψηλής ποιότητας από παριανό μάρμαρο με λεία και στιλπνή επιδερμίδα. Επίσης, βρέθηκαν τμήματα αρχαϊκών κούρων εντοιχισμένα ως οικοδομικό υλικό!
![Η στιγμή της αποκάλυψης του κούρου μέσα από το χώμα](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145602_Despotiko-2.jpg)
Η ανασκαφή που διεξάγεται από το 2001 από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων υπό την διεύθυνση του αρχαιολόγου Γιάννου Κουράγιου είχε πράγματι φέτος εντυπωσιακά ευρήματα, κυρίως από την περιοχή του λιμανιού της νησίδας, όπου έχει εντοπισθεί από το 2019 μεγάλη κατασκευή της Αρχαϊκής εποχής, που πιθανότατα είχε οχυρωματικό χαρακτήρα- ενδεχομένως κάποιο πρόπυλο με περίβολο. Εδώ αποκαλύφθηκε ο ακέφαλος κορμός άνδρα
Ένας τοίχος της κατασκευής αυτής εξάλλου επιφύλασσε πολλές «εκπλήξεις», αφού σε διάφορα τμήματά του βρέθηκαν εντοιχισμένα σε δεύτερη χρήση, ως οικοδομικό υλικό δηλαδή, τμήματα αρχαϊκών κούρων. Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν τοποθετημένα «σε παράταξη» τρία θραύσματα ενός κούρου: ο άνω και κάτω κορμός του και η αποκρουσμένη στην πίσω όψη κεφαλή του, που σώζει τμήμα των βοστρύχων της μακριάς κόμης. Πρόκειται για έργο του δεύτερου μισού του 6ου αιώνα π.Χ.
![Ο κούρος στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145639_Despotiko-3.jpeg)
Επιπλέον, βρέθηκε τμήμα των μηρών και της βουβωνικής χώρας δεύτερου κούρου, τμήμα άνω κορμού που πιθανόν συνανήκει με τον προηγούμενο, καθώς και τμήμα βραχίονα και ποδιού. Στον ίδιο τοίχο είχαν βρεθεί πέρυσι εντοιχισμένα δύο τμήματα κάτω άκρων άλλων δύο κούρων, καθιστό γυναικείο άγαλμα, καθώς και δύο μαρμάρινες βάσεις αναθηματικών κιόνων.
![Τα τρία τμήματα του αρχαϊκού κούρου κατά τον εντοπισμό τους στον τοίχο μεταγενέστερης κατασκευής](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145720_Des-4.jpeg)
Τα αφιερώματα
Όπως αναφέρει ο κ. Κουράγιος «Η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού γλυπτών και βάσεων σε αυτή την περιοχή ίσως υποδηλώνει, ότι αυτή ήταν και η αρχική θέση τους. Και είναι εύλογο να υποθέσουμε, ότι τα γλυπτά και οι κίονες θα ήταν τοποθετημένα σε περίοπτη θέση κοντά στο πρόπυλο, μέσα από το οποίο θα γινόταν η είσοδος στο ιερό και το τέμενος του θεού».
Λαμπρά αφιερώματα δηλαδή, προς το θεό Απόλλωνα, που όμως, μετά την παύση της λειτουργίας του ιερού, θα αποτέλεσαν χρήσιμο και ανθεκτικό οικοδομικό υλικό για τα μεταγενέστερα κτίρια. «Άλλωστε αυτού του είδους η «ανακύκλωση» μαρτυρείται και σε άλλα κτίρια του ιερού, στα οποία έχουν βρεθεί εντοιχισμένα σε δεύτερη χρήση δεκάδες θραύσματα αγαλμάτων», προσθέτει ο ανασκαφέας.
![Τμήμα αρχαϊκού κούρου εντοιχισμένο στον τοίχο μεταγενέστερης κατασκευής](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145747_Des-5.jpeg)
Από το 2020 εξάλλου ανασκάπτεται ένα πολύπλοκο σύστημα συλλογής και διαχείρισης υδάτων στις υπώρειες του λόφου, νότια του ιερού. στη φετινή ανασκαφική περίοδο διερευνήθηκαν δύο μεγάλες δεξαμενές, η βορειότερη εκ των οποίων (Δεξαμενή 1) έχει ορθογώνια κάτοψη και εσωτερικές διαστάσεις 5,50 x 7 μ., με βάθος 4 μ.
Μετά την πλήρη αποκάλυψη της όλων των πλευρών της φέτος οι εργασίες επικεντρώθηκαν στη ΝΔ γωνία της δεξαμενής όπου υπήρχε μια μεταβυζαντινή κατασκευή. Η εντυπωσιακών διαστάσεων δεξαμενή είναι κατασκευασμένη από μεγάλους ορθογωνισμένους λίθους γνευσίου προσεκτικά τοποθετημένους με ελάχιστα κενά στους αρμούς μεταξύ τους. Τόσο οι τοίχοι της όσο και ο πυθμένας της ήταν καλυμμένοι με ένα παχύ στρώμα υδραυλικού κονιάματος υπόλευκου χρώματος.
![Τα τρία τμήματα του αρχαϊκού κούρου κατά τον εντοπισμό τους](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145816_Des-6.jpeg)
Εντυπωσιακή δεξαμενή
Σε απόσταση περίπου ενός μέτρου νότια της δεξαμενής, αποκαλύφθηκαν δύο επιμέρους ορθογώνιοι χώροι – προλάκκια – εντός των οποίων πρέπει να γινόταν το φιλτράρισμα του νερού. Στο νότιο προλάκκιο καταλήγει λιθόκτιστος αγωγός, μήκους 25 μ. ο οποίος ξεκινά την πορεία του από μία άλλη μεγάλη κτιστή δεξαμενή, ωοειδούς σχήματος (Δεξαμενή 3). Κατά τη διάρκεια της φετινής ανασκαφικής περιόδου, αποκαλύφθηκε πλήρως ο πυθμένας της δεξαμενής αυτής μετά την αφαίρεση της επίχωσης από το εσωτερικό της.
![Η Δεξαμενή](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145842_Des-7.jpeg)
Στο μέσον της βόρειας πλευράς της είχε βρεθεί ήδη το 2020 μια ιδιαίτερη ορθογώνια πώρινη κατασκευή με τέσσερεις οπές διατεταγμένες σε δύο οριζόντιες σειρές για τον για τον έλεγχο της ροής των υδάτων από τη δεξαμενή στον αγωγό. Αντιδιαμετρικά της κατασκευής, στη νότια πλευρά της δεξαμενής είχε έρθει στο φως η είσοδος εισροής των υδάτων στη δεξαμενή που οριζόταν από ψηλές, κάθετες σχιστόπλακες. Ο φυσικός βράχος αποτελεί τον πυθμένα της δεξαμενής γύρω από τον οποίο κατασκευάστηκαν τα τοιχώματά της. Η διάμετρος της Δεξαμενής 3 είναι 10,07 μ. στη διεύθυνση Α-Δ και 10,53 μ. σε Β-Ν. Το βάθος της φτάνει τα 1,10 μ. Από την επίχωση στο εσωτερικό της προέκυψε θραύσμα υποστατού βάσης πήλινου περιρραντηρίου με ανάγλυφη παράσταση λέοντα που χρονολογείται στον 6ο αιώνα π.Χ.
![Ανασκαφή στη Δεξαμενή](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145906_Des-8.jpeg)
Αγγεία, σκύφοι, κύπελλα
Τέλος, οι ανασκαφικές εργασίες του 2023 πρόσθεσαν ένα ακόμα κτίριο στην τοπογραφία της θέσης. Το κτίριο είναι ορθογώνιας κάτοψης και αποτελείται από τέσσερα δωμάτια, ανά δύο σε παράταξη. κεραμική που συλλέχθηκε από τα δωμάτια χρονολογείται στα μέσα περίπου του 6ου αιώνα π.Χ.
Σχεδόν ακέραιος ταινιωτός κρατήρας εντοπίστηκε εξάλλου σε θραύσματα στο εσωτερικό του νοτιανατολικού δωματίου του κτιρίου), ενώ στο κέντρο περίπου του βορειοδυτικού δωματίου βρέθηκε βυθισμένος στο δάπεδο χονδροειδής κρατήρας μεγάλων διαστάσεων.
Αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν ο νότιος και ο δυτικός τοίχος του κτιρίου οι οποίοι είναι διπλοί, φτάνοντας σε πάχος σχεδόν τα 1,20 μ. Επιπλέον, διερευνήθηκαν δύο τετράπλευρες κατασκευές μικρών διαστάσεων σχηματιζόμενες από κάθετα τοποθετημένες λίθινες πλάκες σε δύο από τα δωμάτια.
Από το εσωτερικό της κατασκευής συλλέχθηκαν αγγεία πόσης κυρίως σκύφοι και κύπελλα. Μεταξύ των ευρημάτων από το κτίριο συμπεριλαμβάνονται και αττικές μελανόμορφες ταινιωτές κύλικες. Το κτίριο ήταν στεγασμένο όπως υποδεικνύει η μεγάλη ποσότητα πήλινων κεράμων από το εσωτερικό των δυτικών δωματίων, αλλά και θραύσματα από πήλινα ακροκέραμα με τη μορφή γοργονείου και ταινιωτές σίμες.
![Ανασκαφή κτιρίου](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821145942_Des-9.jpg)
Η αναστήλωση
Ήδη από το 2022, έπειτα από άδεια του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, είχε ξεκινήσει η αποκατάσταση του Κτιρίου Δ που καταλαμβάνει τη ΒΑ γωνία του τεμένους και είχε λατρευτικό χαρακτήρα, όπως μαρτυρεί ο μαρμάρινος βωμός που είχε βρεθεί μπροστά του και οι πελεκημένοι δόμοι του. Πρόκειται για τετράστυλο πρόστυλο κτίριο με διμερή κάτοψη, αποτελούμενη από πρόδομο και σηκό, διαστάσεων 9.40 μ.Χ 12.50 μ.
Το κτίριο αυτό, που χρονολογείται στο γ΄ τέταρτο του 6ου αι. π.Χ. ήταν πολύ κατεστραμμένο, καθώς πάνω του είχε θεμελιωθεί το τυροκομείο του βοσκού που διατηρεί τη μάντρα του στη θέση έως και σήμερα. Κατά την αναστήλωση και μετά την συμπλήρωση της υπόβασης και του στυλοβάτη από γνεύσιο, τοποθετήθηκε το κατώφλι και οι παραστάδες του, αποκαταστάθηκαν οι βάσεις και τμήματα σπονδύλων από αρχαίο και νέο υλικό, αλλά και η πρόσοψη του κτιρίου από μαρμάρινους δόμους.
![Ανασκαφή τοίχου, όπου διακρίνονται εντοιχισμένα μαρμάρινη βάση και μαρμάρινο αγαλμάτιο](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821150010_Des-10.jpeg)
Τέλος, αποκαταστάθηκε η ΒΔ γωνία της θεμελίωσης ώστε να τοποθετηθεί ο τοιχοβάτης από μαρμάρινους δόμους δουλεμένους με χοντρό βελόνι. Οι αναστηλωτικές εργασίες, διάρκειας τεσσάρων εβδομάδων, πραγματοποιήθηκαν από τους εξιδεικευμένους μαρμαροτεχνίτες Β. Χατζή. Μ. Αρμάο, Γ. Σκαρή, Γ. Παλαμάρη, Λ. Ιωάννου, Γ. Κοντονικολάου υπό την επιβλεψη του αρχιτέκτονα Γουλιέλμου Ορεστίδη. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν εργασίες συντήρησης από τους συντηρητές Γ. Καράμπαλη και Ε. Τσαβού στις δεξαμενές και στον αγωγό που τις συνδέει, στον κεντρικό βωμό του ιερού, στα Κτίρια Ζ και Υ, αλλά και σε άλλα δωμάτια κτιρίων της θέσης.
![Η μία εκ των δύο μαρμάρινων βάσεων που βρέθηκαν εντοιχισμένες στον τοίχο](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821150035_Des-11.jpeg)
![Το αρχαϊκό Κτίριο Δ μετά τις εργασίες αναστήλωσης τον Ιούνιο 2023](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821150115_Des-12.jpeg)
Η στήριξη
![Αεροφωτογραφία της θέσης Μάντρα από Ν. Διακρίνεται στη νότια πλευρά του τεμένους το σύστημα των δεξαμενών.](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821150147_Des-13.jpg)
Οι ανασκαφικές και αναστηλωτικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν με τη στήριξη των: ΑΙΓΕΑΣ ΑΜΚΕ (Αθανάσιος & Μαρίνα Μαρτίνου), Ίδρυμα Π&Α Κανελλοπούλου, Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη, ΔΙΚΕΜΕΣ (C.Y.A), Ίδρυμα Ι. Λάτση, Μarion Stassinopoulos, Σύλλογος «Οι Φίλοι της Πάρου» και πολλών ιδιωτών φίλων της ανασκαφής.
![Ο αρχαιολόγος Γιάννος Κουράγιος στην ανασκαφή του Δεσποτικού](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/08/230821150214_Des-14.jpg)
Στην ανασκαφή συμμετείχαν τα μέλη της επιστημονικής ομάδας: Ίλια Νταϊφά (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Αλεξάνδρα Αλεξανδρίδου (Επικ. καθηγ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων), Dr. Erica Angliker (ΒSA), Dr. Caspar Meyer (Bard Graduate Center), Dr. Χριστίνα Κωνσταντακοπούλου (ΕΙΕ, Birkbeck College), Luigi Lafasciano, o γεωλόγος Dr. Erich Draganits (University of Vienna), απόφοιτοι και μεταπτυχιακοί φοιτητές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (Λουίζα Πανοπούλου, Μάτα Σαμιώτη, Αναστασία Μαλλικοπουλου, Λένα Ασλανίδου και ο μεταπτυχιακός φοιτητής του Αριστοτελείου Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ιγνάτιος Ασσάτωφ), καθώς και φοιτητές από πανεπιστήμια του εξωτερικού (CYA, Birkbeck College, Βard Graduate Center N.Y., Instituto de Estudos Avancados da Unicamp Brazil).
Διαβάστε επίσης:
Εντοπισμός και διάσωση 36 ατόμων στη Λέσβο
Futures Wall Street: Ήπια άνοδος εν αναμονή του Jackson Hole
Μαρία Αγγελικούση: Ναυπηγεί συνολικά 8 δεξαμενόπλοια στην Κίνα αξίας $696 εκατ.