![](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/11/231128144815_13-03-41-image-19-1280x719.jpg)
Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή
Περιεχόμενα
Τον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή, τον κορυφαίο Ελληνα μαθηματικό ή όπως τον έχουν χαρακτηρίσει τον «Ελληνα Αϊνστάιν», τιμά η Τράπεζα της Ελλάδας.
Σε μια εκδήλωση που έγινε τη Δευτέρα με αφορμή την έκδοση του αναμνηστικού νομίσματος των 2 ευρώ για τα 150 χρόνια από τη γέννηση του Καραθεοδωρή, ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, μίλησε με θερμά λόγια για έναν σπουδαίο Ελληνα, Ανέφερε για τον Καραθεοδωρή ότι ήταν «ευπατρίδης επιστήμονας, ο οποίος κατέκτησε τη γενική αναγνώριση για την επιστημονική του ιδιοφυία, αλλά και για τις ανθρώπινες αρετές του.
Έναν μεγάλο Έλληνα, γόνο επιφανούς οικογένειας με καταγωγή από το χωριό Μπόσνα της Αδριανούπολης, ο οποίος διακόνησε την επιστήμη του στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της Γερμανίας και της Αμερικής, αλλά δεν ξέχασε ποτέ την πατρίδα του, ανταποκρινόμενος στις προσκλήσεις του Ελευθερίου Βενιζέλου για να συμβάλει στην οργάνωση και τη λειτουργία των ανωτάτων σχολών της Ελλάδας. Έναν συνομιλητή του μεγάλου Αϊνστάιν και συνοδοιπόρο των μεγαλύτερων μαθηματικών του 20ού αιώνα, Ντάβιντ Χίλμπερτ, Φέλιξ Κλάιν και Χέρμαν Μινκόβσκι, αλλά και του θεμελιωτή της κβαντικής θεωρίας Μαξ Πλανκ».
Η εθνική φαντασιοπληξία
Ποιος ήταν, όμως, ο Καραθεοδωρή; Το βιογραφικό του πλούσιο. Και μια από τις ιστορίες που τον συνοδεύουν είναι και η σχέση του με τον σπουδαίο Άλμπερτ Αινστάιν.
Η γνωριμία του Καραθεοδωρή με τον Άινσταιν χρονολογείται από το 1913, όταν ο πρώτος ήταν καθηγητής στο Πολυτεχνείο του Μπρεσλάου και ο δεύτερος καθηγητής στο Ερευνητικό Ινστιτούτο «Wilhelm Kaiser» του Βερολίνου. Όταν ο Αϊνστάιν παρουσίασε την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας, το 1905 ο Καραθεοδωρή, έχοντας τελειώσει τη διδακτορική του διατριβή, αναζητούσε εργασία.
Οι διηγήσεις αναφέρουν ότι η συμβολή του Καραθεοδωρή στην ολοκλήρωση τόσο της ειδικής, όσο και της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας, ήταν πολύ σημαντική. Όταν ο Άινσταιν ολοκλήρωσε τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας το 1916 και την δημοσίευσε στο επιστημονικό περιοδικό «Annalen der Physik», υποστηρίχτηκε από αρκετούς ότι η συμβολή του Καραθεοδωρή στην επεξεργασία των μαθηματικών σχέσεων της Θεωρίας ήταν καθοριστική. Η κόρη του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή, Δέσποινα Καραθεοδωρή Ροδοπούλου, στις 16/1/2000, είχε πει:
«Ο πατέρας μου είχε μια επιστημονική φιλία με τον Άινσταιν που διήρκησε μέχρι τον θάνατό του. Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο δεν θα υπήρχε λόγος διατηρήσεως της φιλίας τους»…
Βεβαίως τα social media διογκώνουν αυτή τη σχέση και φτάνουν στο σημείο να λένε ότι ο Καραθεοδωρή ήταν «δάσκαλος» του Αινστάιν ή ότι ο δεύτερος «έκλεψε» από τον πρώτο τη θεωρία της σχετικότητας, κάτι που βεβαίως δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματικότητα.
Όπως ανέφερε ο Γ. Στουρνάρας ήταν όντως συνομιλητής του Αλβέρτου Αινστάιν ενώ οι επιστολές που αντάλλαξαν αυτά τα σπουδαία μαθηματικά μυαλά δείχνουν τη σχέση που είχαν, αλλά σε καμία περίπτωση ο Καραθεοδωρή δεν βοήθησε τον Αινστάιν στη θεωρία της σχετικότητας, χωρίς αυτό να υποβαθμίζει το σπουδαίο μυαλό του μεγάλου Ελληνα μαθηματικού. Απλά η εθνική φαντασιοπληξία έχτισε «μύθους» σχετικά με τους δύο αυτούς μαθηματικούς.
Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή υπήρξε ένας από τους κορυφαίους μαθηματικούς της εποχής του με διεθνή αναγνώριση. Το επιστημονικό του έργο εκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων, από τα Μαθηματικά και την Φυσική ως την Αρχαιολογία. Πολυσχιδής προσωπικότητα, διέπρεψε ως καθηγητής μαθηματικών και από τα πανεπιστήμια του Βελγίου και της Γερμανίας, βρέθηκε να οργανώνει το Ιόνιο Πανεπιστήμιο στη Σμύρνη και να εργάζεται ως μηχανικός στο εργοτάξιο του φράγματος στο Ασουάν. Είχε φιλικές σχέσεις, μεταξύ άλλων, με τον Αλβέρτο Αϊνστάιν και τον Ελευθέριο Βενιζέλο.
Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή γεννήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 1873, στο Βερολίνο, όπου ο πατέρας του Στέφανος Καραθεοδωρή υπηρετούσε ως πρεσβευτής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η μητέρα του Δέσποινα Πετροκόκκινου καταγόταν από αρχοντική οικογένεια της Χίου.
Από το 1891 έως το 1895, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στη Στρατιωτική Σχολή των Βρυξελλών. Μετά την αποφοίτησή του αποδέχτηκε την πρόσκληση του θείου του, Αλέξανδρου Καραθεοδωρή, ο οποίος ήταν γενικός διοικητής της Κρήτης, να τον επισκεφθεί στα Χανιά. Εκεί γνωρίστηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος αργότερα ως πρωθυπουργός της Ελλάδας θα τον προσκαλέσει να οργανώσει το νεοσύστατο πανεπιστήμιο της Σμύρνης κατά την διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας,
Στην συνέχεια πήγε στη Μυτιλήνη, όπου μετείχε στην κατασκευή έργων οδοποιίας, ενώ το 1898 πήγε στην Αίγυπτο, για να εργαστεί ως μηχανικός στην βρετανική εταιρεία που κατασκεύαζε το φράγμα στο Ασουάν. Κατά την εκεί παραμονή του συνέχισε να μελετά μαθηματικά συγγράμματα, ενώ έκανε και μετρήσεις στην κεντρική είσοδο της πυραμίδας του Χέοπος, τις οποίες και δημοσίευσε.
Η ζωή στην Αίγυπτο
Στην Αίγυπτο, ο Καραθεοδωρή κατάλαβε πόσο μεγάλη γοητεία και επιρροή ασκούσαν πάνω του τα Μαθηματικά και συνειδητοποίησε πως η δουλειά του μηχανικού δεν ήταν εκείνη που αναζητούσε το ανήσυχο πνεύμα του. Έτσι το 1900, ο 27χρονος πια Καραθεοδωρή, προς μεγάλη έκπληξη των δικών του, αποφάσισε να εγκαταλείψει το επάγγελμα του μηχανικού και να πάει στην Γερμανία για να σπουδάσει Μαθηματικά.
Για δύο χρόνια παρακολούθησε μαθήματα Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, με διαπρεπείς καθηγητές, όπως ο Λάτσαρους Φουκς και Φέρντιναντ Φρομπένιους.Το 1904 υπέβαλε την διδακτορική του διατριβή με τίτλο « Περί των Ασυνεχών Λύσεων του Λογισμού των Μεταβολών» στο Πανεπιστήμιο της Γοττίγγης (Γκέτινγκεν), η οποία έγινε δεκτή και το 1905 αναγορεύτηκε σε διδάκτορα της Φιλοσοφίας των Μαθηματικών.
Το 1908, νυμφεύτηκε την Ευφροσύνη Καραθεοδωρή, μακρινή συγγενή του. Το ζευγάρι απέκτησε δύο παιδιά: τον Στέφανο και την Δέσποινα, σύζυγο τα κατοπινά χρόνια του πολιτικού και Προέδρου της Βουλής Κωνσταντίνου Ροδόπουλου.
Η φήμη που απέκτησε τα επόμενα χρόνια στην Γερμανία, τον έφερε σε φιλική και επαγγελματική επαφή με τον Αλβέρτο Αϊνστάιν. Οι δύο άνδρες γνωρίστηκαν το 1915 διατήρησαν μια επιστημονική σχέση, στηριγμένη στην αλληλοεκτίμηση και αλληλοσεβασμό.
Το 1913, έγινε καθηγητής στην έδρας της Μαθηματικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου του Γοττίγγης, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1918. Το 1920, με πρόσκληση του Ελευθερίου Βενιζέλου, ανέλαβε να οργανώσει το νεοσύστατο Ιόνιο Πανεπιστήμιο στη Σμύρνη. Η απόφαση του Καραθεοδωρή να επιστρέψει στην πατρίδα του προκειμένου να της φανεί χρήσιμος, παρόλο που μεσουρανούσε στη Γερμανία, είναι ενδεικτική της αγάπης του για την Ελλάδα.
![](https://www.mononews.gr/wp-content/uploads/2023/11/231128144919_caratheodory_goetingen.jpg)
Στην Σμύρνη, ο Καραθεοδωρή έμεινε μέχρι την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου, τον Αύγουστο του 1922. Όταν οι Τούρκοι εισέβαλαν στην πόλη, ο Καραθεοδωρή κατόρθωσε να διασώσει τη βιβλιοθήκη και πολλά από τα εργαστηριακά όργανα του Ιονίου Πανεπιστημίου και να τα μεταφέρει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Παρέμεινε στην Αθήνα και το 1922 διορίστηκε καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και τον επόμενο χρόνο στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Απογοητευμένος από την κατάσταση των ελληνικών πανεπιστημίων, εγκατέλειψε την Ελλάδα το 1924, για να αναλάβει θέση καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, που εκείνο τον καιρό ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Γερμανίας και δίδασκαν σ’ αυτό κορυφαία ονόματα.
Το 1930, πάλι με πρόσκληση του Ελευθέριου Βενιζέλου, ανέλαβε καθήκοντα κυβερνητικού επιτρόπου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, προκειμένου να βοηθήσει στην αναδιοργάνωση του πρώτου και στην οργάνωση του νεοσύστατου δεύτερου. Το 1932, επέστρεψε στην έδρα του στο Μόναχο και παρέμεινε στην πόλη αυτή, ακόμα και μέσα στα δύσκολα χρόνια του Β Παγκοσμίου Πολέμου.
Η συμβολή του στα μαθηματικά ήταν σημαντική ιδίως στους τομείς της πραγματικής ανάλυσης, της συναρτησιακής ανάλυσης και της θεωρίας μέτρου και ολοκλήρωσης.
Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή πέθανε στο Μόναχο στις 2 Φεβρουαρίου 1950, σε ηλικία 77 ετών και ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο Βαλντφρίνχοφ της πρωτεύουσας της Βαυαρίας.
Διαβάστε επίσης:
Η Μαρία Κάλλας και ο Κωνσταντίνος Καραθεωδωρή στα νέα ελληνικά αναμνηστικά κέρματα των 2 ευρώ